फोकस मध्ये फोकस: वन्य मध्ये नेव्हिगेट बद्दल एक वैज्ञानिक च्या स्टोरी


आपण गूगल नकाशे वर शोधू शकणार्‍या मार्गापासून दूर जंगलात फील्डवर्क करणारे वैज्ञानिक आपण काय करावे? कॉर्बेट नॅशनल पार्कच्या कोअर झोनमध्ये एका शांत आणि थंड संध्याकाळी, आमचे वाहन काही अपरिचित मार्गावरुन घसरून चालत होते, तेव्हा मी घाबरुन गेलो आणि म्हणाला, “सर जी! लग्ता है गलती रास्ता पाकड लिया हमने ..!“तो म्हणाला की त्याने विचार केला की आम्ही चुकीच्या मार्गावर आहोत आणि मला परत मिळविण्यासाठी कॅमेरा सापळा आहे, म्हणून माझ्या ड्रायव्हरचे हे शब्द शेवटच्या गोष्टी आहेत ज्या मी ऐकण्याची अपेक्षा करत होतो.

सोनूने योग्य मार्गावर जोरदारपणे धडपड करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा मला मार्ग सापडेल या आशेने मी गोळा करता येण्यासारख्या सर्व गोष्टी एकत्रित करण्याचा प्रयत्न केला. सुमारे 20 मिनिटांचा व्यर्थ ड्रायव्हिंग आणि ब्रेन रॅकिंग नंतर, मला आठवतं की मी तैनात केलेल्या कॅमेरा ट्रॅपकडे जाण्यासाठी संपूर्ण मार्ग मॅप केला आहे. लॉकस नकाशामध्ये, एक लोकप्रिय जीपीएस-आधारित मॅपिंग अॅप जे अनेक संशोधक यासारख्या परिस्थितीसाठी वापरतात. एक चक्कर घेण्यासाठी आणि शेवटी इच्छित ठिकाणी पोहोचण्यासाठी आम्हाला आणखी 15 मिनिटे लागली. मी कॅमेरा सापळा काढून पुन्हा वाहनमध्ये चढलो. छायाचित्रांमधून जात असताना, त्या क्षणामुळे मला अधिक आराम आणि आनंद कशाला मिळाला हे मी ठरवू शकले नाही, कॅमेर्‍यामध्ये वाघाच्या सुंदरपणे कैदलेल्या प्रतिमा किंवा माझ्या फोनमधील लोकस नकाशा अद्याप माझ्या स्क्रीनवर उघडे आहेत.

संशोधक म्हणून आम्ही सामान्यत: कॅमेरा ट्रॅप उपयोजने, अ‍ॅनिमल डेन साइट्स, नदीचे स्रोत किंवा सामान्यतः एखाद्या विशिष्ट दुर्गम खेड्यातील साइट म्हणून महत्त्वाच्या ठिकाणी चिन्हांकित करण्यासाठी हा अ‍ॅप वापरतो. टायगर वॉच सह प्रोजेक्ट असोसिएट म्हणून इंडियन ग्रे वुल्फच्या पारिस्थितिकीवर काम करत असताना दोन वर्षांपूर्वी मला हा अ‍ॅप आला. कैलादेवी वन्यजीव अभयारण्य (केडब्ल्यूएस) मध्ये भारतीय-राखाडी लांडगाच्या निवासस्थानाच्या वापराचे मूल्यांकन करणे हा माझा उद्देश होता. मी Arc 684 चौरस किलोमीटरच्या संपूर्ण अभ्यासाच्या क्षेत्रावर प्रत्येकी xx4 चौरस किलोमीटरच्या ग्रीड टाकण्यासाठी आर्केजीआयएस नावाच्या सॉफ्टवेअरचा वापर केला, परंतु हँडहेल्ड जीपीएसने एकाच वेळी सर्व ग्रीड्स दिसू दिले नाहीत. रणथंभोर व्याघ्र प्रकल्पात काम करणारे एक सहकारी संशोधक, फिल्ड बायोलॉजिस्ट माझ्या बचावासाठी आले,

लोकस इंटरफेस लोकस नकाशा

लॉकस नकाशाचा इंटरफेस
फोटो क्रेडिटः प्रशांत महाजन यांचे स्क्रीनशॉट

सुनो, तुम्हे लोकेस नकाशा डाउनलोड करा. ये बाकी झांझत में मॅट पडो” (फक्त लोकेस नकाशा डाउनलोड करा). “एखाद्याचे सध्याचे स्थान शोधण्यासाठी फोनचा जीपीएस वापरतो. जगभरातील नकाशांचे अफाट भांडार आहे आणि त्यातील सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे ते इंटरनेट कनेक्शनशिवाय देखील कार्य करते. आपण ते स्थापित करा आणि स्वत: ला पहा, ”तो म्हणाला.

काही वेळातच मला अनुप्रयोगाबद्दल चांगले ज्ञान होते. मी माझी ग्रीड फाईल अ‍ॅपवर आयात केली आणि तेथे सर्व 48 ग्रीड्स एकाच वेळी दृश्यमान राहिल्या, ज्याप्रमाणे मला पाहिजे होते. जरी आता 48 ग्रीड्स एकत्र पाहणे सोपे वाटत असले तरी लांडगाच्या थेट आणि अप्रत्यक्ष चिन्हाचा डेटा गोळा करण्यासाठी त्या प्रत्येकाद्वारे फिरणे, एकूण चालण्याचे ट्रॅक रेकॉर्ड करणे, वाटेत महत्वाची ठिकाणे चिन्हांकित करणे मला एक त्रासदायक काम वाटले. म्हणून मी टायगर वॉचमध्ये काम करणा working्या केडब्ल्यूएस गावातून काही वन्यजीव स्वयंसेवकांकडे गेलो. मी लोकसत्ताक नकाशाविषयीचे माझे नवीन ज्ञान स्वयंसेवकांना दिले आणि त्यांच्यासाठी गोंधळ न घालता मी त्यांना योग्य वापराबद्दल प्रशिक्षण दिले. ग्रीडचा प्रारंभ बिंदू शोधणे त्यांच्यासाठी सुलभ करण्यासाठी मी काही स्थाने चिन्हांकित केली.

दररोज 5 ग्रिडमध्ये, प्रत्येक ग्रीडमध्ये 10-12 किमी अंतरावरुन आम्ही पुढील दहा दिवसांत सर्व ग्रीड्स व्यापू शकू. डेटा अ‍ॅपमध्ये सुरक्षितपणे संग्रहित केला गेला आणि काही आश्चर्यकारक परिणाम मिळाले. आम्ही लांडगे, हाइनास, कोल्ह्या, चिंकारा, नीलगाय, सुवर्ण जॅकल्स, ससे, अस्वल, बिबट्या आणि वाघाची काही चिन्हेदेखील नोंदविण्यास आणि चिन्हांकित करू शकलो.

प्राण्यांच्या ठिकाणी डेटा संकलित करण्यासाठी दुर्गम जंगलात ट्रेकिंग करणे खूपच कठीण असू शकते आणि बर्‍याच किलोमीटर चालल्यानंतर घेतलेला मार्ग लक्षात ठेवण्यास मला नेहमीच त्रास होतो. यासारख्या काळात जीपीएस, लॉकस मॅप इत्यादी तंत्रज्ञानाने आवश्यक मदत पुरविली जाते, जरी पारंपारिक हँडहेल्ड जीपीएस नॅव्हिगेशन डिव्हाइस जास्त वापरण्याजोगे नसतात आणि नंतरचे विपुल नकाशे पुरवत नाहीत ज्यामुळे एखाद्याला ‘जाणणे’ शक्य होते. आगामी भूप्रदेश, मार्ग कसा दिसतो, त्याची लांबी, उन्नतीकरण प्रोफाइल इत्यादी. मी प्रत्येक वेळी आणि त्यावरील चित्रांवर क्लिक करतो आणि भविष्यातील संदर्भासाठी त्या सहजपणे जिओटॅग करतो.

प्रशांत लोकस टस्कर हत्ती

कॉर्बेट नॅशनल पार्क मधील एक पुरुष टस्कर
फोटो क्रेडिट: प्रशांत महाजन

वन्यजीव संशोधनाच्या जगावर लोकेस नकाशाची प्रासंगिकता मर्यादित ठेवणे हे माझ्या दृष्टीने एक गंभीर गुंतागुंत ठरेल, कारण मी याचा उपयोग फुरसतीचा प्रवास आणि ट्रेकिंग ट्रिपवर देखील सक्रियपणे केला आहे. अशाच एका प्रसंगी, मी माझ्या एका मित्राकडे याची शिफारस केली. अ‍ॅपच्या वापरकर्त्याने-मैत्रीने हे तिच्यासाठी आवडते बनवले आहे. दिशानिर्देश लक्षात ठेवण्यास वाईट असलेल्या व्यक्तीसाठी, यासारख्या जीवनरक्षक तंत्रज्ञानाचे थोडेसे ज्ञान तिला नुकसान केले नाही.

सध्याच्या जगात तंत्रज्ञानाशिवाय जीवन कदाचित अकल्पनीय असेल. परंतु आपल्या जीवनावर नियंत्रण ठेवणे सर्वात शहाणपणाचा पर्याय असू शकत नाही, विशेषत: वन अन्वेषण दरम्यान. एकदा हत्तीच्या शेणावरील डेटा संकलनाच्या वेळी, मी सतत डेटा रेकॉर्ड करण्यासाठी मोबाइलच्या स्क्रीनवर माझे डोळे चिकटवले होते आणि एका क्षणासाठी मी जंगलात असल्याचे विसरलो. ट्रान्सेक्ट लाईनवरुन चालताना मला अचानक शांतता वरून जात असलेल्या हत्तींचा कळप दिसला. एखाद्या अज्ञात जंगलात ज्यांचा नाश करणा be्या प्राण्यांचा कळप त्यांचा पाठलाग करील त्याचा जीव वाचवण्यासाठी त्यांचा फोन फेकण्यात काहीच हरकत नाही!


प्रशांत महाजन दिल्ली विद्यापीठातून प्राणीशास्त्रात पदव्युत्तर शिक्षण घेण्याव्यतिरिक्त अलिगड मुस्लिम विद्यापीठातून वन्यजीव विज्ञान विषयात पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. लेखक. राजस्थानमधील लांडग्यांच्या पारिस्थितिकीवर त्यांनी काम केले आहे आणि भारतीय वन्यजीव संस्थेच्या “ऑल इंडिया टायगर मॉनिटरिंग” प्रकल्पातील संशोधन पथकाचा तो एक भाग होता. सध्या तो भारतीय वन्यजीव संस्थेतील प्रोजेक्ट फेलो आहे.

जुनो नेगी एक संशोधक आहे आणि ब्लॉगर दिल्ली विद्यापीठातून प्राणीशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी घेऊन त्यांनी मानववंशशास्त्रात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. सध्या भारतीय वन्यजीव संस्था येथे कनिष्ठ संशोधन फेलो म्हणून कार्यरत आहेत.

ही मालिका ‘नेचर कॉन्झर्वेशन फाउंडेशन’ ने त्यांच्या भारतीय कार्यक्रमातील नेचर कम्युनिकेशन अंतर्गत पुढाकार घेतला आहे. आपण निसर्ग आणि पक्षी वर लिहिण्यास स्वारस्य असल्यास, कृपया भरा हा फॉर्म.


ऑनलाइन विक्री दरम्यान सर्वोत्तम सौदे कसे शोधायचे? यावर आम्ही चर्चा केली कक्षीय, आमचे साप्ताहिक तंत्रज्ञान पॉडकास्ट, ज्याद्वारे आपण सदस्यता घेऊ शकता .पल पॉडकास्ट, गूगल पॉडकास्ट, किंवा आरएसएस, भाग डाउनलोड करा, किंवा फक्त खालील प्ले बटण दाबा.

.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *